صحافی ته دوخت چیست

انسان از سال‌ها پیش که بشر خط و کاغذ راکشف کرده و کم کم شروع به نوشتن به شیوه ی امروزی کرد، برای یک جا نگاه داشتن اوراق و برقراری نظم، چسباندن اوراق را به عنوان یک نیاز احساس کرده است. قبل از توضیح درباره صحافی ته دوخت کمی با صحافی کتاب آشنا شویم. صحافی فن تنظیم و به هم بستن صفحات کتاب یا امثال آن و قرار دادن آنها بین دو پوشش (جلد) به منظور یک‌جا نگاه‌داشتن صفحات و جلوگیری از فرسوده یا پاره شدن و تسهیل استفاده از آنها است. در این عمل، با جلد کردن کتاب، تا و ترتیب فرم‌های چاپ شده متن کتاب، جلدگذاری و در نهایت برش کتاب، استفاده از کتاب را تسهیل نموده و باعث طولانی شدن عمر کتاب یا مجلد می شوند.

صحافی که در اصل برای جلوگیری از پریشان شدن اوراق ونگهداری سهل تر وطولانی پدید آمده و تحول یافته است،ی کی از صنایع کهنسال و در عین حال یکی از هنرهای ظریف قدیمی و در شمار هنرهای اصلی کتاب قرار دارد.

فرآیند صحافی چگونه است؟

فرآیند صحافی چگونه است؟

فرآیند صحافی به طور کلی بدین صورت است که فرم‌های چاپ شده متن کتاب، بوسیله دستگاه تاکن بر اساس قطع کتاب، تا شده و سپس فرم‌ها به وسیله ماشین صحافی ترتیب می‌شوند. (مثال: یک کتاب ۱۶۰ صفحه‌ای رقعی، دارای ۱۰ فرم چاپی ۱۶ صفحه‌ای است که باید مرتب شوند: فرم یک، فرم دو، …، فرم ده) آنگاه بسته به نوع صحافی با ماشین صحافی که می‌تواند چسب، مفتول‌زن، دوخت و جلدسازی باشد به جلد متصل می‌شوند. در نهایت بر اساس قطع استاندارد برش خورده و مرحله صحافی به پایان می‌رسد.

تاریخچه صحافی

تاریخ جلدسازی را متفاوت بیان کرده اند و بعضی آن را مقارن با شکل گیری کتاب دانسته اند بعضی نیز گفته اند فن صحافی به وسیله به هم بستن کناره صفحات به یکدیگر پس از رواج استفاده از پارشمن معمول شد. در نخستین کتاب های صحافی شده، صفحات کتاب را میان دو تخته ضخیم قرار می دادند و تخته ها را با چفت یا نوار یا بندهای چرمی می بستند. ماده ای که معمولا برای پوشش به کار می رفت چرم بود، ولی عاج، نقره، طلا، ابریشم، و مخمل نیز به کار می رفت.

تا قرن دوم بعد از میلاد، کتاب به شکل امروزی وجود نداشت. در مصر، رفته رفته طومارهای پاپیروس جای خود را به ورق های پاپیروس و یا پوست دادند. کتاب های مقدس مربوط به این دوره شکل مستطیل داشتند و اوراق آنها از ته به یکدیگر دوخته شده بود. این کتاب ها را برای حفاظت بیشتر با جلدهای محکمی که از باقی مانده های پاپیروس و یا ورقه های چوب درست شده بود، می‌پوشاندند. با گذشت زمان و پیشرفت دباغی پوست و به وجود آمدن پارشمن، چرم نازکی روی این جلد می‌کشیدند و حتی آن را با طرح هایی طلایی تزیین می‌کردند.

به این حرفه در گذشته ورّاقی نیز می‌گفتند که البته شامل مواردی چون نسخه نویسی و تهیه‌ی رونوشت و تکثیر کتاب و… نیز می‌شد.

وسایل مورد استفاده در صحافی

وسایل مورد استفاده در صحافی

فرآیند صحافی کتاب نیازمند وسایل و ابزارآلاتی است که با استفاده از آن‌ها این عمل انجام می‌شود. در ادامه با تعدادی از وسایل مورد استفاده در صحافی آشنا می‌شویم.

  • قید: وسیله ای شبیه گیره و پرس از جنس چوب ، کتاب ما بین ان قرار می گیرد. جهت اعمال مورد نظر مثل : خراشیدن عطف
  • کارگاه: وسیله ای چوبی در صحافی نتی برای ته دوخت فرم ها با نخ
  • درفش: سوراخ کردن و جمع کردن گوشه های جلد چرمی
  • مشته: وسیله ای برنجی برای گرد کردن عطف
  • اسکور یا اسکل: تا زدن
  • شفره: نوعی کاردک برای نازک کردن چرم

در فرآيند طراحی تا چاپ يكی از مراحل بسيار ظريف و سرنوشت‌ساز و موثر در قیمت نهایی و کیفیت محصول، صحافی است. كارهای نفيس بسیاری در اين مرحله از بين رفته و تقريباً باطله می‌شوند. بسياري از مشكلات كه در اين مرحله نمود پيدا مي‌كنند در زمان طراحي و صفحه‌بندي با بی‌دقتی‌های متعدد ايجاد شده است. مشکلات دیگری که به‌ وجود می‌آید، در مرحله صحافی و بخصوص در كار كتاب در زمان چاپ ايجاد می‌گردد.

 انواع صحافی

در فرآیند صحافی با توجه به تعداد، نوع کاغذ و نوع چاپ می‌توان از روش‌های گوناگونی استفاده کرد. البته صحافی به دو روش کلی صحافی تک‌برگی و غیرتک‌برگی تقسیم می‌شود.

صحافی اوراق تک‌برگی شامل موارد زیر می‌شود:

  1. گیره‌های حلقه‌ای بازشو
  2. صحافی میخی یا پیچ پلاستیکی
  3. صحافی با شیرازه
  4. صحافی سیمی مارپیچ
  5. صحافی شانه پلاستیکی
  6. فنر دوبل

همچنین صحافی اوراق غیر تک‌برگی در انواع زیر صورت می‌گیرد:

  1. مفتول (لوپ و تخت)
  2. صحافی ته‌چسب (چسب‌گرم، چسب سرد، گرمایشی)
  3. صحافی ته ‌دوخت
  4. گالینگور (جلد سخت)

صحافی ته ‌چسب

شبیه به صحافی ته دوخت فرم‌ها در كنار هم قرار گرفته و از ته دوخته می‌شوند، با این تفاوت كه در صحافی ته‌چسب فرم‌های آماده شده‌ی صفحات بر روی هم قرار می‌گیرند، ته كار برش خورده و سپس به جلد چسب می‌شود. این نوع به دو شیوه چسب گرم و چسب سرد انجام می‌شود.

چسب گرم

در این صحافی فرم‌ها پس از تا شدن کنار هم قرار گرفته(ترتیب)، از ته چسب گرم می‌شوند. برای استحکام بیشتر میتوان قبل از چسب فرم‌های چاپی را به هم دوخت نمود.

چسب سرد

شیوه کار مانند چسب گرم است با این تفاوت که چسب آن حرارت نمی‌بیند. صحافی چسب سرد (چسب پلی‌اورتان) غالبا برای کتاب‌های با جلد سخت (گالینگور) نظیر کتب نفیس و سررسیدها استفاده می‌شود.

صحافی ته دوخت چیست؟

صحافی ته دوخت چیست؟

صحافی ته دوخت یکی از انواع صحافی است که در آن با استفاده از نخ مخصوص، کاغذها را به هم می‌دوزند تا مقاومت آن‌ها افزایش پیدا کند و از هم جدا نشوند. در صحافی ته دوخت، سنبه کاغذها را سوراخ کرده، سوزن همراه با نخ به پایین نفوذ می کند. مرغک نخ را گرفته به سمت قلاب هدایت می کند و نخ توسط قلاب به سمت بالا کشیده می شود . یعنی هم زمان سنبه سوراخ اول و دوم را ایجاد می کند. در سوراخ اولی نخ و سوزن وارد می شود و در سوراخ دوم قلاب نخ را به سمت بالا فشار می دهد. هر قلاب از داخل نخ قبلی رد شده و یک زنجیره ایجاد می کند.

در این صحافی فرم های مورد نظر در دسته های ۱۶،۸و یا  ۳۲تایی تقسیم شده، سپس توسط دستگاه ترتیب کن و یا به صورت دستی ترتیب می شود و با دستگاه دوخت به همدیگر دوخته می شوند. دوخت فرم های کتاب با نخ معمولا برای بالا بردن کیفیت صحافی کتاب و بعضی مجلات به کار می رود. ته دوزی فرم ها بانخ به صورت دستی نیز ممکن است، اما اغلب این عمل با استفاده از ماشین نخ دوزی انجام می شود به این صورت که ادامه بخیه های دوخت هر فرم برای دوخت فرم دیگر استفاده شده در نهایت یک محموعه به هم پیوسته از فرم ها را تشکیل می دهدو ماشین های دوخت نخی می تواند فرم های تا ضخامت 40 میلی متر را نخ دوزی کنند. طول بخیه ها تا 25 میلی لیتر نیز می رسد.

البته کتاب‌های ارزان قیمت را اساسآ ته‌دوزی نمی‌کنند، بلکه بسیاری از آنها را به کمک ماشین مخصوص، به طریقه ته‌چسب، صحافی می‌کنند. بعضی اوقات نیز فرم‌های یک کتاب را فقط با کوک فلزی می‌دوزند و با چسب به جلد می‌چسبانند.

جمع بندی

در صحافی ته دوخت کیفیت نخ بسیار مهم است. گاهی نیز برای استحکام بیشتر علاوه بر دوخت از چسب نیز استفاده می شود. آنچه که در صحافی ته دوخت به عنوان مزیت محسوب می شود این است که عمر محصول بیشتر شده و شکل ظاهری خود را برای مدت بیشتری حفظ می کند. اما باید در نظر داشت همیشه ارائه ی کار با کیفیت بیشتر هزینه ی بیشتری ایجاد می کند و زمان بیشتری نیز صرف تولید این نوع کار می شود.